English
Delta oost (Rijntakken-Waal en de Stadsregio Arnhem-Nijmegen) kent een groot aantal ruimtelijke vraagstukken (w.o. Ruimte voor Rivier, uiterwaardenbeheer, de ontwikkeling van openbaar vervoer, (weg)infrastructuur en locatieontwikkeling). De aanpak van deze ruimtelijke vraagstukken vindt traditioneel plaats binnen verschillende besluitvormingsarenas. Hierbij zijn diverse partijenbetrokken: overheden (o.a. provincies, gemeenten, Rijkswaterstaat), marktpartijen (o.a. vervoerders, bouwers en ontwikkelaars en investeerders), particuliere partijen (grondeigenaren) en maatschappelijke organisaties (o.a. belangengroepen, natuur- en recreatieorganisaties). Hoewel afstemming tussen betrokken partijen een regulier onderdeel vormt van de praktijk, leidt dit niet altijd tot optimale oplossingen, mede als gevolg van de inflexibiliteit van institutionele kaders. Een zorgvuldiger afstemming en mogelijk integratie van ruimtelijk met elkaar verbonden wateropgaven, energie, natuur en recreatie, danwel OV-, infrastructuur- en locatieontwikkelingen draagt bij aan een meer duurzame gebiedsontwikkeling. In de afgelopen jaren is in Nederland in veel concrete projecten ervaring opgedaan met innovatieve institutionele arrangementen, zoals de inzet van een planologisch en grondbeleidsinstrumentarium, vormen van publiek-private samenwerking en verschillende financieringsconstructies. Deze innovatieve arrangementen hadden tot doel om de aanpak van bovengenoemde opgaven en de vervlechting in ruimtelijke, procesmatige en financiële zin te verbeteren. De resultaten van deze initiatieven zijn wisselend. Ontegenzeggelijk krijgt de integratie van de verschillende opgaven in gebiedsontwikkeling veel aandacht, maar de toegenomen complexiteit en financieringsproblemen zorgen voor veel belemmeringen. De besluitvorming wordt verder bemoeilijkt doordat informatie over de te verwachten effecten van de investeringen (in termen van bijvoorbeeld milieuopbrengsten, mobiliteitsstromen en opbrengsten uit vastgoedinvesteringen) onvoldoende ontsloten is. In de Stadsregio Arnhem Nijmegen zullen in de komende decennia forse investeringen plaatsvinden in elk van de genoemde domeinen. Ook in het rivierengebied spelen economische omgevingsvraagstukken die vragen om nieuwe investeringsvormen, zowel financieel als procesorganisatie. Een betere verbinding van deze opgaven in regionaal verband staat hoog op de agenda. Ook in internationaal perspectief doen zich vergelijkbare ontwikkelingen voor. In dit URD-project, Delta oost, werken we langs drie sporen om de verbinding tussen ruimtelijke opgaven en betrokken partijen te optimaliseren en ook daadwerkelijk te realiseren. Het eerste spoor is het praktijkspoor dat gericht is op het proces dat moet leiden tot de implementatie van genoemde integrale gebiedsontwikkelingen. Het project voorziet in de implementatie van een aantal ?praktijkexperimenten, waarin betrokken overheden, marktpartijen, bedrijfsleven en maatschappelijke partijen met elkaar afspraken maken over de invulling van een aantal concrete projecten. Die projecten hebben betrekking op innovatieve, maar vooral ook werkbare institutionele en financiële arrangementen in de regio. Bij aanvang van het project vindt eerst een selectie plaats van praktijkexperimenten in nauw overleg met betrokken partners. Voor het water-domein in Delta oost wordt aangesloten bij de lopende dynamiek van het provinciale Waalweelde project. Voor het mobiliteit / infrastructuur domein wordt aangesloten bij de gebiedsagenda van de Stadsregio Arnhem-Nijmegen, zowel met betrekking tot het aanpakken van mobiliteitsvraagstukken als de knooppuntontwikkelingen. Het tweede spoor is het onderzoeksspoor en richt zich op de governance en finance vraagstukken. Hierin toetsen we met behulp van een experimenteel onderzoeksdesign de toepasbaarheid van geselecteerde arrangementen, concepten en werkwijzen op (in voorbereiding zijnde) projecten in de domeinen. We maken hierbij gebruik van kennis die is ontwikkeld in onder meer Leven met Water, Habiforum, Transumo, Ruimte voor Geo-Informatie en het Kennis voor Krachtige Steden programma. Tevens zal worden aangesloten bij internationale kennis op het gebied van ?governance? en ?finance?. Vraagstukken uit de praktijkexperimenten uit het eerste spoor staan centraal. Tevens onderzoeken we de voorwaarden waaraan moet worden voldaan om de kans op een succesvolle implementatie van de projecten te vergroten. Modellering met behulp van systeemdynamica, simulaties en toetsing in een laboratoriumsituatie moeten hier aan bijdragen. Ook de instrumenten die in het derde spoor worden ontwikkeld dragen bij. In wetenschappelijk opzicht beoogt het project bij te dragen aan de verdere ontwikkeling van veelal normatief ontwikkelde theorievorming op governance gebied (bestuurskunde, planologie) door deze te modelleren,empirisch te toetsen en in de praktijkcontext te plaatsen. Samenwerking met de partners in het URD-project Zuidwestelijke Delta (Erasmus Universiteit) draagt bij aan het vergroten van de effectiviteit van het onderzoek naar governance- en finance-arrangementen. Het derde spoor is het GIDS-spoor (Geo-Informatie en Decision Support). Aansluitend bij de informatiebehoefte die bestaat in het gebiedsontwikkelingsspoor zal dit spoor zich richten op decision support met betrekking tot water en uiterwaardenbeheer, het modelleren van bereikbaarheid en mobiliteitsstromen, in relatie tot de investeringen in infrastructuur en HOV (regionale mobiliteitsscan), en het modelleren van de waardeontwikkeling van grond en vastgoed (effecten van ruimtelijke investeringen; gebiedsveroudering, in samenhang met geplande ruimtelijke investeringen . We zullen hierbij voortbouwen op kennis uit eerdere onderzoeksprogrammas In het project is sprake van een voortdurende wisselwerking tussen de drie sporen. De onderzoekers brengen nieuw verworven kennis in in het praktijkspoor, terwijl de maatschappelijke partners met hun kennis en ervaring participeren in workshops en modelleer-sessies in het onderzoeksspoor. De koppeling tussen het praktijkspoor en het onderzoeksspoor vindt plaats via het organiseren van de zogenoemde Communities of Practice (CoPs). Het GIDS-spoor wordt ?vraaggestuurd? uitgewerkt en draagt bij aan de informatiebehoefte die aanwezig is in het praktijk- en onderzoeksspoor.
